เมนู Toggle
My Quote
ตะกร้าของฉัน 0
บัญชีของฉัน
|
ตัวแทนจำหน่าย เข้าสู่ระบบ
default
default

POPULAR

ตรวจโลหะมีค่าในโรงงาน ต้องไวแค่ไหนถึงเอาอยู่? มาทำความรู้จัก WTMD 101 Zone

BLOG
September 25, 2026
ตรวจโลหะมีค่าในโรงงาน ต้องไวแค่ไหนถึงเอาอยู่? มาทำความรู้จัก WTMD 101 Zone
แท็ก
#โลหะ #WTMD

เครื่องตรวจจับโลหะแบบเดินผ่าน 101 Zone ตรวจจับโลหะได้เล็กแค่ไหน?

คำตอบจากมาตรฐาน NIJ และ ECAC เครื่องตรวจจับโลหะแบบเดินผ่านไม่มี "ขนาดเล็กสุด" ตัวเลขเดียว ความสามารถขึ้นกับคลาสมาตรฐานและการตั้งค่าความไว มาตรฐาน NIJ 0601.02 แบ่งเป็น 3 คลาส คลาสเล็กสุด (Small Object) ต้องจับวัตถุขนาดกุญแจมือหรือดอกไขควงได้ทุกครั้ง 50 ครั้งติดต่อกัน

"เครื่องนี้จับโลหะได้เล็กสุดเท่าไหร่?" เป็นคำถามที่เจอบ่อยที่สุดเรื่องหนึ่งในวงการตรวจสอบความปลอดภัย ฟังดูง่าย แต่คำตอบไม่ได้เป็นตัวเลขเดียว เพราะมาตรฐานสากลวัดเรื่องนี้ด้วยวิธีที่ละเอียดกว่านั้นมาก บทความนี้จะพาไปดูว่ามาตรฐานระดับโลกวัด "ความเล็ก" กันอย่างไร อะไรทำให้เครื่องเดียวกันจับได้บ้างไม่ได้บ้าง และรุ่น 101-Zone ถูกออกแบบมารับมือเรื่องนี้อย่างไร

"เล็กแค่ไหน" ไม่ได้วัดกันด้วยตัวเลขเดียว

   ลองนึกภาพเหรียญ 10 บาทกับใบมีดโกนสแตนเลส เหรียญหนักกว่า แต่ใบมีดบางชนิดจับยากกว่า เหตุผลคือเครื่องตรวจจับโลหะไม่ได้ "ชั่งน้ำหนัก" โลหะ มันวัดว่าโลหะชิ้นนั้นรบกวนสนามแม่เหล็กมากน้อยแค่ไหน และค่านี้ขึ้นกับทั้งชนิดโลหะ รูปทรง และมุมที่ผ่านประตู มาตรฐานสากลจึงไม่ถามว่า "จับได้กี่กรัม" แต่ถามว่า "จับวัตถุอันตรายประเภทนี้ได้ทุกครั้งหรือไม่"

มาตรฐาน NIJ 0601.02 คืออะไร

   NIJ (National Institute of Justice) ของกระทรวงยุติธรรมสหรัฐฯ ออกมาตรฐานสำหรับเครื่องตรวจจับโลหะแบบเดินผ่าน ใช้แพร่หลายในเรือนจำ ศาล และหน่วยงานบังคับใช้กฎหมาย จุดเด่นคือมีวัตถุทดสอบที่ชัดเจน ทำเป็นแบบจำลองโลหะบรรจุในกล่อง แล้วใช้หุ่นยนต์ 3 แกนพาผ่านประตูตามตำแหน่งและมุมที่กำหนด ไม่ได้ให้คนเดินถือผ่านแบบสุ่ม ๆ

3 คลาสของ NIJ: แต่ละระดับจับอะไรได้

คลาส (Object Size Class)ตรวจจับอะไรวัตถุทดสอบตามมาตรฐานเหมาะกับสถานที่
Large Objectปืนพกแบบจำลองปืนพก 3 วัสดุงานอีเวนต์ อาคารสำนักงาน จุดคัดกรองทั่วไป
Medium Objectมีดใบยาวเกิน 7.5 ซม.แบบจำลองมีด 2 วัสดุโรงเรียน สถานีขนส่ง ศาล
Small Objectอาวุธขนาดเล็ก และของที่ใช้ทำลายระบบความปลอดภัยกุญแจมือ, มีดสแตนเลสไม่เป็นแม่เหล็ก, ดอกไขควงปากแฉก #2เรือนจำ พื้นที่ High Security โรงงานโลหะมีค่า

หมายเหตุ: คลาส Small ไม่ได้เลือกวัตถุทดสอบแบบสุ่ม กุญแจมือกับดอกไขควงคือของชิ้นเล็กที่ใช้ปลดล็อกหรือแงะอุปกรณ์ได้ ส่วนมีดสแตนเลสชนิดไม่เป็นแม่เหล็กถูกเลือกเพราะเป็นโลหะที่จับยากที่สุดชนิดหนึ่ง

เกณฑ์ผ่านของ NIJ โหดแค่ไหน

  • จับให้ได้ทุกครั้ง: ต้องแจ้งเตือนครบ 50 ครั้งติดต่อกันโดยไม่ปรับความไวระหว่างทาง ห้ามพลาดแม้แต่ครั้งเดียว
  • จับได้ทุกความเร็ว: ทดสอบตั้งแต่เดินช้ามาก 0.2 ม./วินาที ไปจนถึงเกือบวิ่ง 2.0 ม./วินาที
  • ห้ามโวยวายกับของธรรมดา: สำหรับคลาส Large และ Medium ต้องไม่แจ้งเตือนของไม่อันตรายอย่างเหรียญ หัวเข็มขัด แว่นตา อย่างน้อย 20 จาก 25 ครั้ง
  • ห้ามรวนเพราะสิ่งแวดล้อม: ทดสอบใกล้ผนังเหล็ก พื้นคอนกรีตเสริมเหล็ก และประตูเหล็กที่กำลังเปิดปิด

   พอรู้แบบนี้แล้ว คำถามที่ถูกต้องจึงไม่ใช่ "จับได้เล็กสุดเท่าไหร่" แต่เป็น "จับวัตถุระดับไหนได้ทุกครั้ง โดยไม่พลาดแม้แต่ครั้งเดียว"

101 Zone เกี่ยวกับ "ความเล็ก" อย่างไร

   เรื่องนี้คนสับสนกันเยอะ จำนวนโซนกับความไวเป็นคนละเรื่องกัน เปรียบง่าย ๆ ความไวเหมือนหูที่ได้ยินเสียง ส่วนโซนเหมือนความสามารถในการบอกทิศทางของเสียง

  • ความไว (Sensitivity) คือ เครื่องรู้ตัวไหมว่ามีโลหะผ่านมา
  • โซน (Zone) คือ เครื่องบอกได้ละเอียดแค่ไหนว่าโลหะอยู่ตรงไหนของร่างกาย

ทำไมโซนเยอะถึงช่วยงานจริง

   เวลาเครื่องดังแต่ไม่รู้ว่าโลหะอยู่ตรงไหน เจ้าหน้าที่ก็ต้องใช้เครื่องมือถือไล่หาทั้งตัว เสียเวลาและคิวยาว ถ้าเครื่องแบ่งโซนละเอียดและแสดงตำแหน่งได้ เจ้าหน้าที่ตรวจซ้ำตรงจุดนั้นได้เลย งานตรวจรองจบเร็วขึ้นมาก

ปรับความไวแยกรายโซน

   รุ่น 101-Zone ปรับความไวแยกแต่ละโซนได้ ประโยชน์ที่เห็นชัดคือ

  • โซนระดับเท้า: ลดความไวลงเพื่อไม่ให้ดังเพราะแกนเหล็กในรองเท้าเซฟตี้ เหมาะกับโรงงานที่พนักงานใส่รองเท้าหัวเหล็กทั้งกะ
  • โซนเอวและลำตัว: ตั้งความไวสูงไว้ เพราะเป็นตำแหน่งที่คนนิยมซุกของ

ผลคือ False Alarm ลดลง โดยไม่ต้องลดความไวทั้งเครื่อง ซึ่งจะทำให้ของเล็กหลุดได้ง่ายกว่า

5 ปัจจัยที่ทำให้เครื่องเดียวกัน "จับได้" หรือ "พลาด"

   ต่อให้เครื่องผ่านมาตรฐานมาแล้ว ผลในการใช้งานจริงก็ยังขึ้นกับ 5 ปัจจัยนี้

1. ชนิดโลหะ

เหล็กเป็นโลหะที่เป็นแม่เหล็ก จึงจับง่าย ส่วนทองแดง อะลูมิเนียม ทอง และสแตนเลสบางเกรดไม่เป็นแม่เหล็ก เครื่องต้องอาศัยการนำไฟฟ้าของโลหะแทน ถ้าชิ้นเล็กและบาง สัญญาณก็จะอ่อน NIJ จึงทดสอบวัตถุด้วยวัสดุทั้งสองกลุ่ม

2. มุมที่ผ่านประตู

ใบมีดที่หันด้านแบนเข้าหาแผงจับง่ายกว่าหันด้านสัน มาตรฐานจึงบังคับทดสอบหลายมุม และบันทึกมุมที่เครื่องตอบสนองน้อยที่สุดไว้เป็น "Minimum Detection Condition"

3. ตำแหน่งบนร่างกาย

NIJ ทดสอบ 9 จุด ได้แก่ ข้อเท้า สะโพก ไหล่ ใต้รักแร้ เป้า และเหนือศีรษะ แล้วสแกนเป็นตารางละเอียดทุก 5 ซม. เพราะเครื่องบางรุ่นแรงตรงกลางแต่ใกล้ขอบกลับอ่อนลง

4. ความเร็วในการเดิน

เดินเร็วเกินไป สัญญาณจะผ่านไปเร็วจนประมวลผลไม่ทัน รุ่น 101-Zone มีระบบแจ้งเตือนความเร็ว คอยเตือนคนที่เดินจ้ำพรวดผ่านประตู

5. สภาพแวดล้อมรอบเครื่อง

พื้นเหล็ก ประตูม้วน ตู้เหล็ก และมอเตอร์ในโรงงาน ล้วนรบกวนสนามแม่เหล็ก รุ่นนี้มีระบบลดสัญญาณรบกวนอัตโนมัติและปรับเทียบตัวเอง แต่การวางตำแหน่งติดตั้งที่ดีตั้งแต่แรกก็ยังสำคัญที่สุด

เทียบสเปกรุ่น 101-Zone กับเกณฑ์ขั้นต่ำของ NIJ

หัวข้อเกณฑ์ NIJ 0601.02Walk Through Metal Detector 101-Zone
ความสูงช่องเดินผ่านไม่ต่ำกว่า 195 ซม.200 ซม. ✓
ความกว้างช่องเดินผ่านไม่ต่ำกว่า 71 ซม.72 ซม. ✓
ความลึกไม่เกิน 91 ซม.68 ซม. ✓
น้ำหนักเครื่องต่ำกว่า 100 กก.61 กก. ✓
อุณหภูมิใช้งาน (ในอาคาร)อย่างน้อย 0 ถึง 46°C-20 ถึง +70°C ✓
กันน้ำกันฝุ่น (รุ่นกลางแจ้ง)IP55IP65 ✓
ปรับเทียบต้องทดสอบด้วยอัตโนมัติAuto Calibration ✓

หมายเหตุ: ตารางนี้เทียบเฉพาะสเปกทางกายภาพและสภาพแวดล้อม

แล้ว ECAC ต่างจาก NIJ อย่างไร?

NIJ มาจากสายงานบังคับใช้กฎหมายของสหรัฐฯ เน้นเรือนจำ ศาล และหน่วยงานความมั่นคง

ECAC (European Civil Aviation Conference) มาจากสายการบินของยุโรป มีโปรแกรมทดสอบกลางชื่อ ECAC CEP ที่ทดสอบอุปกรณ์ในห้องแล็บตามมาตรฐาน ECAC/EU แล้วเผยแพร่รายชื่อคอนฟิกที่ผ่าน

ECAC มีหลายระดับ (Standard) และการผ่านระดับหนึ่งไม่ได้แปลว่าผ่านอีกระดับโดยอัตโนมัติ เพราะการทดสอบผูกกับคอนฟิกของเครื่องทั้งชุด ทั้งฮาร์ดแวร์ ซอฟต์แวร์ และอัลกอริทึมตรวจจับ เครื่องที่ออกแบบตามเกณฑ์ ECAC จึงถูกคิดมาตั้งแต่ต้นให้ทำงานเป็นระบบเดียวกัน ไม่ใช่แค่แผงตรวจจับที่ไวอย่างเดียว

ฟีเจอร์ที่ช่วยให้ "ความไว" ใช้งานได้จริง

ความไวบนกระดาษจะไม่มีประโยชน์ ถ้าหน้างานใช้ไม่ได้ ฟีเจอร์เหล่านี้คือตัวช่วย

  • แยกแยะวัตถุอันตราย/ไม่อันตราย (Threat Discrimination): ลดการดังเพราะกุญแจหรือเหรียญ คิวจึงไม่ติด
  • รองรับ 60 คน/นาที: เหมาะกับโรงงานช่วงเปลี่ยนกะ หรือทางเข้าอาคารช่วงเช้า
  • Smart Counter + หน้าจอแสดงระดับโลหะ: นับจำนวนคนและจำนวนครั้งที่แจ้งเตือน ใช้ดูแนวโน้มผิดปกติได้
  • ควบคุมจากศูนย์กลาง + รีโมตผ่านมือถือ/แท็บเล็ต: หัวหน้า รปภ. ดูสถานะหลายประตูพร้อมกันได้ ต่อยอดด้วยซอฟต์แวร์ SCADA (อุปกรณ์เสริม)
  • VLF ปลอดภัยต่อผู้ใช้: สนามแม่เหล็กความถี่ต่ำมาก
  • IP65 + หลังคากันฝน (อุปกรณ์เสริม): ตั้งจุดตรวจกึ่งกลางแจ้งได้ เช่น ประตูโรงงานหรือลานจอดรถ
  • UPS สำรองไฟ 4–12 ชั่วโมง (อุปกรณ์เสริม): ไฟดับแต่จุดตรวจยังทำงาน

Use Case

เครื่องดัง 28 ครั้ง แต่ทองยังหลุดออกจากโรงกษาปณ์

   ย้อนกลับไปช่วงปลายปี 2014 ถึงต้นปี 2015 ที่ Royal Canadian Mint โรงกษาปณ์แห่งชาติแคนาดาในออตตาวา เกิดคดีที่วงการ Security หยิบมาเล่าต่อจนถึงทุกวันนี้ พนักงานฝ่ายกลั่นทองคนหนึ่งขโมยก้อนทองรูปทรงคล้ายเหรียญหนา (gold puck) ออกไปทั้งหมด 22 ก้อน แต่ละก้อนหนักประมาณ 192–264 กรัม สิ่งที่น่าสนใจคือ เครื่องตรวจจับโลหะแบบเดินผ่านทำงานได้ปกติ เขาทำให้เครื่องแจ้งเตือน 28 ครั้งระหว่างธันวาคม 2014 ถึงมีนาคม 2015 มากกว่าพนักงานทุกคนที่ไม่มีโลหะฝังในร่างกาย

   แต่ทุกครั้งที่เครื่องดัง เจ้าหน้าที่ใช้เครื่องตรวจแบบมือถือตรวจซ้ำแล้วไม่เจอ คำตัดสินระบุว่าเครื่องมือถือมีความไวต่ำกว่าเครื่องแบบเดินผ่าน และตรวจไม่พบโลหะที่ซ่อนในช่องว่างของร่างกาย เขาจึงเดินออกไปได้ทุกครั้ง สุดท้ายเรื่องไม่ได้แดงเพราะระบบรักษาความปลอดภัย พนักงานธนาคารเป็นคนสงสัยเมื่อเขาขอขึ้นเงินเช็คจากร้านรับซื้อทองมูลค่า 15,200 ดอลลาร์ แล้วแจ้งตำรวจ ศาลตัดสินจำคุก 30 เดือน และสั่งชดใช้ 190,000 ดอลลาร์ เหตุการณ์นี้สอดคล้องกับหัวข้อของเราตรงที่... คำถาม "เครื่องจับได้เล็กแค่ไหน" เป็นแค่ครึ่งเดียวของคำตอบ อีกครึ่งคือ ทำอะไรต่อเมื่อเครื่องดัง ทั้งการตรวจซ้ำที่มีความไวไม่ด้อยกว่าเครื่องหลัก และการเก็บสถิติการแจ้งเตือนเพื่อดูว่าใครดังผิดปกติ สัญญาณ 28 ครั้งนั้นควรถูกหยิบมาวิเคราะห์ตั้งแต่เนิ่น ๆ

แหล่งอ้างอิง: CBC News (2016), The Globe and Mail (2017)

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับเครื่องตรวจจับโลหะแบบเดินผ่าน

เครื่องตรวจจับโลหะแบบเดินผ่านจับกุญแจหรือเหรียญเล็ก ๆ ได้ไหม?
ได้ ถ้าตั้งความไวสูงพอ แต่ในงานจริงมักตั้งให้ “ไม่ดัง” กับของพวกนี้ เพื่อไม่ให้คิวยืด จุดสำคัญคือเครื่องต้องแยกแยะของไม่อันตรายได้ โดยยังจับวัตถุเป้าหมายได้ทุกครั้ง
เครื่องที่มีโซนเยอะกว่า จับของได้เล็กกว่าใช่ไหม?
ไม่จำเป็น จำนวนโซนช่วยบอกตำแหน่งโลหะบนร่างกาย ส่วนความสามารถในการจับของเล็กขึ้นกับความไวและคอยล์มาตรฐาน ควรดูทั้งสองอย่างคู่กัน
โรงงานทอง/อัญมณี ใช้เครื่องตรวจจับโลหะแบบเดินผ่านป้องกันการขโมยได้ไหม?
ได้ และเป็นการใช้งานที่พบบ่อย แต่ต้องตั้งความไวให้เหมาะกับขนาดชิ้นงาน อาจมีขั้นตอนตรวจซ้ำเมื่อเครื่องเตือน และเก็บสถิติการแจ้งเตือนรายวันเพื่อลดความผิดปกติ
ใส่รองเท้าเซฟตี้หัวเหล็กเดินผ่านจะดังทุกครั้งไหม?
ถ้าตั้งค่าไม่ดีก็จะดังทุกครั้ง รุ่นที่ปรับความไวรายโซนได้สามารถลดความไวเฉพาะระดับเท้า และคงความไวส่วนลำตัวไว้เต็มที่
ติดตั้งกลางแจ้งหรือใกล้ประตูเหล็ก ได้ไหม?
รุ่น 101-Zone กันน้ำกันฝุ่นระดับ IP65 ทำงานได้ -20 ถึง +70°C และมีหลังคากันฝนเป็นอุปกรณ์เสริม ส่วนจุดที่ใกล้โครงเหล็กหรือมอเตอร์ ควรให้ทีมช่างสำรวจหน้างานก่อนติดตั้ง
คนที่ใส่เครื่องกระตุ้นหัวใจหรือหญิงตั้งครรภ์เดินผ่านได้ไหม?
รุ่นนี้ใช้เทคโนโลยี VLF ที่สนามแม่เหล็กความถี่ต่ำมาก ออกแบบให้ปลอดภัยต่อผู้ใช้ แต่สำหรับผู้มีอุปกรณ์การแพทย์ฝังในร่างกาย แนะนำให้จัดช่องทางตรวจทางเลือกไว้ด้วย
ก่อน ประตูโรงเรียนคือด่านแรกเสมอ...ระบบรักษาความปลอดภัยที่โรงเรียนและอาคารราชการต้องมี
ต่อไป เครื่องตรวจจับโลหะแบบเดินผ่านกับเครื่องสแกนกระเป๋า X-Ray ต่างกันอย่างไร? ทำไมจุดตรวจต้องมีทั้งคู่
หมวดหมู่
Jarton